رسيده بودند . حضرت در كنار حفظ و حراست از دستاوردهاى نهضت عاشورا و زنده نگاه داشتن انديشه و سيره شهداى آن ، حركت عميق فرهنگى و علمى خود را ادامه داد . رهاورد تلاش امام سجاد عليه السلام بنيان‌نهادن نهضتى فرهنگى و علمى است كه در عصر امام باقر و امام صادق عليهما السلام طلوع كرد . امام سجاد عليه السلام روايتگر و ادامه‌دهنده نهضت حسينى امام سجاد عليه السلام كه خود شاهد واقعه بزرگ عاشورا و مبارزات چند ماهه امام حسين عليه السلام عليه حكومت بنىاميه بود ، با روايتگرى خود به احياى انديشه و اهداف امام حسين عليه السلام پرداخت . از اين‌رو ، بخش بزرگى از زندگى امام عليه السلام را بايد در ادامه فرايند عاشورا و نهضت حسينى عليه السلام جستجو كرد . همه مورخان معتقدند كه امام سجاد عليه السلام در صحنه‌كربلا بيمار بود . اين بيمارى حكمت و مصلحت الهى بود تا امامت الهى تداوم يابد ؛ چنان‌كه خود حضرت مىفرمايد : « شبى كه بامداد آن پدرم كشته شد ، من بيمار بودم و عمه‌ام زينب پرستار من بود » . « 1 » اگرچه برخى گزارش‌هاى تاريخى از مشاركت امام سجاد عليه السلام در جنگ و زخمى شدن او حكايت دارد . بيمارى او همان جراحت وى در ميدان نبرد بود كه پس از مجروح شدنْ او را به اردوگاه آوردند . « 2 » به هر حال ، امام سجاد عليه السلام با استفاده از ذخيره معنوى و دينىِ نهضت عاشورا فرصت يافت بخشى از مردم جامعه را متوجه سازد كه اسلام چهره ديگرى دارد . او از اين واقعه استفاده كرد تا مردمانى را كه مقهور سياست جهالت‌پرورى امويان‌اند ، به اسلام راستين و معارف قرآن رهنمون سازد . اولين گام امام عليه السلام سرزنش كوفيان به دليل ناپايدارى و عهدشكنىشان بود . اسيران خاندان پيامبر عليه السلام در روز دوازدهم محرم وارد كوفه شدند . امام سجاد عليه السلام با تنى رنجور در حالى كه غلى در گردن داشت ، در مقابل انبوه جمعيتى كه براى تماشاى اسرا آمده بودند ، فرمود : مردم ! آنكه مرا مىشناسد ، مىشناسد ؛ آنكه مرا نمىشناسد ، خود را به او مىشناسانم :

--> ( 1 ) . علّامه محمد تقى مجلسى ، بحار الأنوار ، تحقيق محمدباقر محمودى ، ج 45 ، ص 1 . ( 2 ) . بنگريد به : محمدرضا حسينى جلالى ، جهاد الامام السجاد عليه السلام ، به نقل از : مجله تراثنا ، ص 64 .